De fabel van tien miljoen

Den Haag, 20 januari 2011 - De staatssecretaris geeft geen volledig beeld van de bezuinigingen op universiteiten in de jaren 2012-2015. Het beeld is onvolledig in twee opzichten: aan de positieve kant worden bedragen genoemd die onzeker zijn en bedragen die helemaal niet als investering gezien kunnen worden. De hele regel ‘studentenvolume’ gaat over het extra geld dat universiteiten krijgen als er meer studenten instromen en dat hoort niet thuis in deze vergelijking: het is geen investering, maar een bevestiging van de huidige situatie. Daarnaast laten 2012 en 2013 grote minnen zien waarvoor het Kabinet geen oplossing biedt, alleen onzekerheden.

Netto Bezuiniging van € 420 mln in 2012 t/m 2014

De volgende posten zijn door de Staatssecretaris specifiek genoemd als bezuiniging en herinvestering: zoals blijkt uit het volgende overzicht van de door de staatssecretaris genoemde posten voor het hoger onderwijs (bedragen in € mln)

In de Tweede Kamer rekent de staatssecretaris de netto-bezuiniging van € 10 mln voor door alleen jaar 2015 te noemen. De dip van in totaal € 420 mln in de drie jaren daarvoor blijft zodoende buiten beeld. Maar het is erger: in bovenstaande tabel staat een bedrag voor studentenvolumes. Dat is het bedrag dat onderwijsinstellingen krijgen wanneer het aantal studenten (geschat door OCW) toeneemt. Met dat bedrag erbij zijn de universiteiten in staat die extra studenten onderwijs te geven zoals dat nu gebruikelijk is. Met andere woorden: dan blijft de ‘vergoeding per student’ gelijk. Zijlstra stelt echter voor om dat geld te gebruiken om bezuinigingen te compenseren! Als de universiteiten dat zouden doen gaat de intensiteit van het onderwijs fors omlaag en is het het ene gat met het andere stoppen.. gaat de intensiteit van het onderwijs met € 180 mln in 2015 omlaag. Tenslotte zijn zowel de investeringen voor kwaliteitsverbetering (€ 230 mln in 2015) als die voor onderzoeksinnovatie (€ 90 mln in 2015) driedubbel onzeker. Het kabinet geeft geen garantie voor deze bedragen. Onzeker is óf het geld komt, onzeker is of het bij de universiteiten terecht komt en zo ja, bij welke.

Dan zijn er ook nog bezuinigingen op onderzoek, in totaal € 47 mln, die de staatssecretaris gewoon vergeten is (Canada en andere enveloppemiddelen 2011). Voor het wetenschappelijk onderzoek en de innovatiekracht van Nederland is het nog erger dat de gasbaten als bron voor universitair onderzoek wegvallen de komende jaren.

Tenslotte de suggestie van de staatssecretaris dat de universiteiten de problemen zelf kunnen oplossen door hun reserves aan te spreken. Dit is noch goed rentmeesterschap, noch een goede stap naar de top vijf van de kenniseconomiën.

In het BBP is het aandeel van de rijksbijdrage voor universiteiten de afgelopen 30 jaar vrijwel gehalveerd (van ca. 1,1% naar ca. 0,6%). Daar kan het huidige kabinet Rutte niets aan doen, maar de aangekondigde bezuinigingen zetten deze lijn wel versneld door.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Aly Oldersma, hoofd Communicatie VSNU: 070-302 14 16 / 06-14 72 47 03.