Regeren is vooruitzien

Den Haag, 3 maart 2009 - Meer studenten bèta en techniek! Dat was een van de lichtpunten die het innovatieplatform vorige week zag. Nederland laat het er flink bij zitten, als het gaat om nationale ambities in innovatie en wetenschap. Maar de jongste generatie studenten trekt zich er niets van aan. Aan de Universiteit van Amsterdam telt de eerstejaars groep Natuurkunde nu 100 studenten (vijf jaar geleden waren dat er zo’n 40). In Delft (een technische universiteit!) maken ze nu al enkele jaren achtereen een stevige instroomgroei mee. Als je het landelijk optelt kom je voor 2008 op een toename ten opzichte van 2004 van 15%, ruim meer dan de gemiddelde groei aan eerstejaars van 10%.

Kennelijk is er een cultuuromslag opgetreden. Het is weer in om een bètavak te kiezen. Waaraan dat te danken is? Succes heeft vele vaders en moeders. Wie verdient de hoofdprijs? De uitstekende voorlichtingscampagnes melden zich. Ook de enthousiaste samenwerkingen tussen scholen en universiteiten. Ik zie de hand omhoog gaan van de spannende vernieuwingen in de natuurwetenschap. En daar eist het maatschappelijk belang van slimme, nieuwe technologie voor energie, klimaatsbeheer, voeding en watermanagement zijn rol op. Het bedrijfsleven heeft ook hoorbaar meegedaan.
Ik houd het erop dat alles bij elkaar eraan heeft meegeholpen dat nu meer beginnende studenten voor bèta en techniek kiezen.

Maar. Er is een groot maar. Zullen deze grotere aantallen straks een baan vinden waarvoor ze zijn opgeleid? Of zullen ze straks voor een dichte deur staan. Omdat bedrijven en overheden bezuinigen in plaats van investeren in de toekomst. Omdat universiteiten en andere onderzoeksinstellingen zich gedwongen zien de tering naar de nering te zetten.

Dat zou de omgekeerde wereld zijn. We weten zeker dat we de uitdagingen van de rest van deze eeuw alleen het hoofd kunnen bieden wanneer we slimme, nieuwe oplossingen weten te vinden. Energieverbruik met een veel hoger rendement. Vindingrijk reageren op klimaatsveranderingen. We weten zeker dat we die slimme oplossingen niet zullen vinden wanneer we in fundamenteel onderzoek niet verder komen dan nu. Zodat we nieuwe materialen kunnen maken en gebruiken. Zodat we het menselijk lichaam zichzelf kunnen laten herstellen.

Dat zijn de dromen waarmee de jongste generatie komt studeren. Het zou bijzonder kortzichtig zijn wanneer ze de kans niet zouden krijgen die dromen waar te maken.

Sijbolt Noorda
Voorzitter van de Vereniging van Universiteiten
(VSNU)