"Wat was het fantastisch om een week te zitten lezen"

Naam: Frank Kalshoven (1965)
Studie: Economie, UvA
Proefschrift:De ideeëngeschiedenis. Over marxistische economie in Nederland, 1883-1939, Universiteit van Amsterdam (1993)
Loopbaan: journalist bij Elsevier en de Volkskrant, publicist en (mede)eigenaar van de Argumentenfabriek

Je bent meteen na je studie gaan promoveren. Hoe kwam dat zo?
"Tijdens mijn studie kreeg ik interesse in de filosofie en de geschiedenis van de economie. Ik vond het heerlijk om met mijn neus in de boeken te zitten. Mijn copromotor had een lijstje onderwerpen die nog eens uitgezocht moesten worden. De marxistische economie sprak me aan – over de politieke kant van het gedachtegoed van Karl Marx bestaat veel geschiedschrijving, maar niemand had ooit serieus gekeken naar de effecten van zijn economische theorieën. Alleen tegen het aio-salaris (1750 gulden) heb ik erg aangehikt: ik was al getrouwd en had een dochter. Dat probleem heb ik pragmatisch opgelost met korte contracten als toegevoegd docent."

Hoe was het om te doen?
"Daarna heb ik nooit meer zo veel tijd gekregen om me ergens in te verdiepen. Wat was het fantastisch om gewoon een week te gaan zitten lezen. Ik kijk er met lichte weemoed op terug."

Een aanrader dus, promoveren?
"Ik geloof niet dat de wereld ongeclausuleerd beter wordt als meer mensen hun doctorsbul hebben. Dus je moet het alleen doen als het bij je past. En bij voorkeur als je nog jong bent: meteen na je studie. Belangrijk is dat je passie hebt voor het onderwerp van je proefschrift, want je staat ermee op en gaat ermee naar bed. Verder moet je plezier hebben in analytische vraagstukken en in schrijven. Solitair werk moet je liggen. Het is toch bureaulampje aan en lezen maar. Tot slot heb je enige extravertie nodig. Wetenschap stelt pas iets voor als je het aanlegt tegen de maatschappij en tegen je collega’s. Dat betekent het debat aangaan, verhalen vertellen op congressen."

Professor worden zat er niet in?
"Ik wilde dat niet, althans niet meteen. Het idee dat een vakgebied met wereldwijd een paar honderd mensen de komende veertig jaar mijn biotoop zou zijn, benauwde me. En dan de traagheid. Je schrijft een artikel en voor dat gereviewd, geaccepteerd en gepubliceerd is in een wetenschappelijk tijdschrift ben je drie jaar verder. Ik wilde eerst de wijde wereld ontdekken."

Wat heeft je promotie je gebracht?
"Ik heb nooit een baan gehad waar de doctorstitel een vereiste was. Wel heeft het me veel analytische bagage opgeleverd en heb ik geleerd een groot project tot een goed einde te brengen. Het belangrijkste is dat ik erin ben getraind brillen op en af te zetten: ook voor een journalist een belangrijke vaardigheid. We zijn geneigd te denken dat onze kennis lineair vooruitgaat en dat wat we nu weten beter is dan waar we vroeger van uitgingen. In de bètahoek is dat vast waar, maar bij de alfa- en gammawetenschappen klopt dat niet per se. De wereld die je bestudeert, verandert steeds en je moet niet gek opkijken als iemand uit de 18e eeuw iets slimmers zegt over de economie of maatschappij dan nu de standaard is. Zo zijn we tegenwoordig eigenlijk allemaal marxist. Dat de economie de motor is voor maatschappelijke verandering, is een inzicht van Marx."

Een tip voor mensen die beginnen aan hun dissertatie?
"Hoe eet je een olifant? In hapjes. Zorg dat je iets weet over projectmanagement. Maak je er op de eerste dag nog geen zorgen over, maar lees er na drie maanden even een boek over en ga de zaak dan plannen. "