De weg naar open access

De ontwikkelingen in open access volgen elkaar in 2016 snel op. Niet alleen de overeenkomsten die met grote uitgeverijen zijn gesloten, maar juist ook de stappen die in de politiek en omliggende landen worden gezet.

In drie delen zetten we de belangrijke ontwikkelingen nog eens op een rijtje:

1. De voorwaarden worden gecreëerd

15 november 2013

Politieke keuze
voor gouden route

 

Staatssecretaris Sander Dekker (OCW) betuigt in een brief aan de Tweede Kamer zijn steun aan open access voor wetenschappelijke publicaties. Hij stelt zich op de principiële stelling dat met publiek geld gefinancierd onderzoek vrij toegankelijk moet zijn. Dekker kiest voor de ‘gouden route’. De VSNU is het met hem eens dat de gouden route de meest toekomstvaste weg is.

Eerste kwartaal 2015

Financiers stellen open access verplicht

 

Verschillende buitenlandse onderzoeksfinanciers stellen open access verplicht. De Bill en Melinda Gates Foundation legt uit: “We have adopted an Open Access policy that enables the unrestricted access and reuse of all peer-reviewed published research funded, in whole or in part, by the foundation, including any underlying data sets.” Op 3 maart 2015 stellen Canadese financiers open access verplicht.

NWO volgt in 2016 door het veranderen van subsidievoorwaarden en stelt open access verplicht. Vanaf dit moment moeten alle publicaties die voortkomen uit een 'call for proposal’ die NWO openstelt op het moment van publicatie direct openbaar toegankelijk zijn.

3 maart 2015

Open access in auteursrecht

 

Dankzij een motie van Tweede Kamerlid Joost Taverne (VVD) wordt in het auteursrecht geregeld dat een auteur het recht heeft om een artikel open access te publiceren. Dit is toegestaan na verloop van een redelijke termijn na eerste publicatie om de uitgever in staat te stellen zijn investeringen terug te verdienen.

12 oktober 2015

Taalwetenschappers ‘setting the scene’

 

Een groep vooraanstaande internationale taalwetenschappers wil dat de toegankelijkheid van wetenschappelijke resultaten minder afhankelijk wordt van te dure commerciële uitgeverijen. Zij nemen afscheid van hun huidige uitgever en publiceren hun artikelen voortaan vrij toegankelijk voor de hele samenleving tegen zeer geringe kosten. Dit unieke initiatief gaat van start onder de naam LingOA. Universiteiten steunen deze betekenisvolle stap richting open access.

 

20 november 2014

Deal met uitgeverij Springer

Uitgeverij Springer en de Nederlandse universiteiten bereiken een onderhandelingsakkoord over de transitie naar 100% open access. Springer legt uit wat dit voor Nederlandse wetenschappers betekent. En na het eerste jaar kunnen we goed zien dat deze stap met Springer vruchten afwerpt.

 

 

2 juli 2015

Deal met uitgeverij Sage

En opnieuw sluit een uitgeverij een overeenkomst met de universiteiten over open access. Dit keer is dat uitgeverij Sage, een wereldwijde, toonaangevende onafhankelijke wetenschappelijke uitgever van tijdschriften en boeken binnen de Gammawetenschappen.

 

26 mei 2016

Akkoord met ACS

‘Het is voor het eerst dat een Amerikaanse uitgeverij overgaat op 100% open access met Nederlandse universiteiten’, aldus Gerard Meijer, hoofdonderhandelaar namens de VSNU. ‘Uitgeverij ACS is zowel kwalitatief als kwantitatief een reus op het gebied van chemie. Op hun beurt zijn Nederlandse universiteiten vooraanstaande spelers in de chemische wetenschappen. Met dit akkoord bestendigen wij en ACS onze relatie door een internationale voortrekkersrol te vervullen op het gebied van duurzaam open access’.

 

Oktober 2016

Kluwerovereenkomst

De deal met Kluwer leidt nog niet tot een verdere stap in open access. Er blijkt meer tijd nodig te zijn om tot een open access deal te komen.

10 december 2015

Deal met uitgeverij Elsevier

Iets terughoudender is marktleider Elsevier ook uit de startblokken gekomen met een akkoord tussen de Nederlandse universiteiten en Elsevier. In geleidelijk tempo wordt toegewerkt naar open access startend met 10% in 2016, oplopend tot 30% in 2018.

3 februari 2016

Overeenkomst met uitgeverij Wiley

De onderhandelingen tussen Wiley en de Nederlandse universiteiten resulteren in een akkoord voor de periode 2016-2019. De overeenkomst voorziet in de mogelijkheid om open access te publiceren in alle circa 1.400 hybride tijdschriften van Wiley.

5 juli 2016

Deal met Taylor & Francis

‘Deze overeenkomst met een afspraak voor 100% open access brengt dat doel dichterbij’, aldus Jaap Winter, hoofdonderhandelaar namens de VSNU. ‘Dat ook Taylor & Francis met ons dit akkoord sluit geeft aan dat de trend door blijft zetten en onomkeerbaar is. Een grote stap in de juiste richting’.

2. Open access in 2016

Februari 2016

EUA stelt roadmap vast

De universiteiten van Europa, verenigd in de European University Association, geven hun visie op hoe de transitie naar open access gemaakt kan worden. Tevens worden concrete acties benoemd die universiteiten kunnen ondernemen om de stappen te realiseren.

 

 

April 2016

Europese Science Cloud

In Europa wordt uitvoering gegeven aan het Digital single market beleid om kansen te creëren door online vrij verkeer van goederen en diensten. In dat kader maakt EU-commissaris Moedas ook bekend dat er een Europese Science Cloud wordt gerealiseerd.

 

Augustus 2016

Obama maakt alle NASA stukken publiek

Ook in het buitenland worden stappen gezet naar open access. In Europa door onderhandelingsteams in diverse landen die bezig zijn met deals met grote uitgeverijen. In de VS zet Obama een bijzondere stap door de documentatie van NASA publiek beschikbaar te maken.

 

April 2016

Amsterdam call for Action

In het kader van het Nederlandse voorzitterschap van de EU is een specifieke conferentie gewijd aan open science en open access. Deze vindt plaats in Amsterdam op 4 en 5 april. Politici, wetenschappers, vertegenwoordigers van onderwijsinstellingen, uitgevers en andere belanghebbenden bespreken twee dagen de stappen die gezet moeten worden in Europa om open access te realiseren. De inbreng van de belanghebbenden is verzameld in een actiegericht document, de Amsterdam call for action. In de daarop volgende periode was er gelegenheid om commentaren toe te voegen. Een samenvatting van de commentaren is hier te vinden.

Mei 2016

Raadsconclusies
over open access

De ministers van de EU lidstaten komen overeen dat vanaf 2020 ‘immediate open access’ de maatstaf moet zijn in Europa. Dit is vastgelegd in de raadsconclusies.

In aanloop naar de EU conferentie hebben bijna 10.000 wetenschappers en universiteiten het statement ‘Moving Forwards on Open Access’ ondertekend. Dit statement is geformuleerd door de League of European Research Universities en is een oproep aan beleidsmakers om de ontwikkelingen naar open access te leiden.

Als reactie op de raadsconclusies laat LERU weten blij te zijn met de uitkomst van het Nederlands voorzitterschap van de EU voor open access: “The Dutch Presidency rises to the occasion.”

September 2016

Open science
platform van start

Om concreet aan de slag te gaan met de actieplannen die zijn neergelegd in onder andere de Amsterdam call for Action en de beleidsvisie van de EU, lanceert de EU het Open Science Policy Platform. Nederland wordt vertegenwoordigd door Karel Luyben rector magnificus van de TU Delft.

 

3. Gerealiseerde deals

1. DE VOORWAARDEN  WORDEN GECREËERD

3. GEREALISEERDE DEALS

2. OPEN ACCESS IN 2016