Print
 
 

Q&A open access

 

De FAQ’s zijn gerubriceerd naar  de onderwerpen: Algemene vragen over open access, Vragen over open access in de praktijk, Vragen over onderhandelingen en de rol van de stakeholders, Stand van zaken onderhandeling per uitgeverij (Elsevier, SAGE, Springer, Wiley, OUP, ACS, Taylor & Francis, Wolters Kluwer en overige uitgeverijen) en Hoe zit het met LingOA.


Stand van zaken onderhandeling QOAM

 

Waarvoor staat de afkorting QOAM?

De afkorting QOAM staat voor Quality Open Access Market.

 

Er zijn grote verschillen in de prijs-kwaliteitverhouding van open access tijdschriften. QOAM streeft ernaar om auteurs, academische instellingen en onderzoeksfinanciers meer  inzicht in deze verschillen te bieden. Door de cijfers op één plek samen te brengen, wordt een op kwaliteit gebaseerde markt gestimuleerd voor open access tijdschriften. Uitgevers moeten met elkaar concurreren om te laten zien dat hun tijdschrift de beste keuze is voor auteurs en financiers.

Hoe wordt de kwaliteit van tijdschriften gemeten in QOAM?

In QOAM wordt de kwaliteit van een tijdschrift gemeten op twee punten: de transparantie van de website van het tijdschrift en de ervaringen van auteurs die al in het tijdschrift hebben gepubliceerd.

De website van een open access tijdschrift hoort voldoende informatie te bevatten over o.a. het peer review proces en de editorial board. Deze informatie maakt het tijdschrift betrouwbaarder. Bibliotheekmedewerkers controleren of dergelijke informatie op de website staat door middel van een vragenlijst in QOAM, de Base Score Card. De score hiervan geeft weer of het tijdschrift transparant is. Tevens wordt via deze score card gevraagd welke publication fee het tijdschrift op de website vermeldt.   
     
De ervaringen van auteurs kunnen heel anders zijn dan de website van een tijdschrift belooft. Daarom heeft QOAM ook een korte vragenlijst die ingaat op de ervaringen van auteurs met publiceren in het tijdschrift, de Valuation Score Card. Hierin wordt ook gevraagd naar de werkelijk betaalde publication fee, omdat sommige auteurs succesvol hebben onderhandeld over de kosten.

Wat betekenen de kleurcodes voor de tijdschriften in QOAM?

De Base Score en de Valuation Score lopen beide van 1 tot en met 5. Op basis van deze scores wordt een tijdschrift ingedeeld in een van de volgende categorieën.

 

Een tijdschrift waarvoor beide scores hoog (>3) zijn, wordt aangeduid als Strong en krijgt de kleurcode groen. Zijn beide scores laag, dan wordt het tijdschrift als Weaker aangemerkt, met kleurcode geel. Scoort de website van het tijdschrift laag, maar geven de schrijvers het tijdschrift een hoge score, dan is sprake van een blauwe kleurcode, oftewel een Opportunity (voor de uitgever). Hij hoeft immers slechts de website van het tijdschrift te verbeteren om er een Strong tijdschrift van te maken. Scoort de website hoog, maar zijn de schrijvers ontevreden, dan wordt het tijdschrift als een Threat (voor schrijvers) aangemerkt met kleur rood. In deze categorie vallen de neptijdschriften die veel beloven, bijvoorbeeld peer review, maar deze beloftes niet waarmaken.

 

In QOAM worden de vier categorieën aangeduid als de SWOT matrix.

Wordt QOAM gemodereerd?

QOAM is gebaseerd op academische crowdsourcing. Dit betekent dat je je moet registreren met een academisch e-mailadres voordat je een scorekaart voor een tijdschrift kunt invullen. Op deze manier wordt geprobeerd om misbruik van het systeem door derde partijen te voorkomen. De e-mailadressen worden gecontroleerd aan de hand van een lijst van domeinnamen van geregistreerde academische instellingen.

 

Desondanks zouden er extreem hoge of lage scores in QOAM kunnen voorkomen. Doordat in QOAM de gemiddelde score van alle scorekaarten wordt berekend, wordt de score meer gebalanceerd als een tijdschrift meer scorekaarten heeft. Daarnaast vervallen scorekaarten automatisch na twee jaar, zodat de scores de laatste ontwikkelingen van een tijdschrift reflecteren.

 

Als je twijfelt aan een score, kun je als ingelogde gebruiker via QOAM het e-mailadres aanklikken van degene die de score heeft gegeven en contact met hem opnemen. Bovendien kun je je bedenkingen doorgeven aan het QOAM-Team via info@qoam.eu.

Welke prijzen staan in QOAM?

Open Access is een opkomende markt voor wetenschappelijk publiceren. De prijzen zijn sterk in beweging. QOAM haalt de publication fees uit drie verschillende bronnen:

 

(1) Via Base Score Cards geven bibliotheekmedewerkers de publication fee op die op de website van het tijdschrift wordt aangetroffen;

(2) Via Valuation Score Cards delen auteurs de prijs die zij, soms na onderhandeling met de uitgever, feitelijk voor een publicatie hebben betaald;

(3) In toenemende mate sluiten uitgevers licenties af met (consortia van) instellingen, die leiden tot kortingen op de publication fee. QOAM vraagt die kortingen op, waar nodig met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

 

Bij ieder tijdschrift vermeldt QOAM onder de tab ‘Price information’ alle drie de prijzen.

Is QOAM aanpasbaar naar eigen wens?

Ja, QOAM kan aangepast worden tot een persoonlijke of een groepsomgeving.

 

Als een auteur een zijn voorkeurstijdschriften in een persoonlijke collectie wil verzamelen, kan hij dat doen in MyQOAM. Zijn bibliotheek kan Base Score Cards invullen voor de tijdschriften uit deze collectie. De auteur kan collega’s uitnodigen om Valuation Score Cards in te vullen en zo hun ervaringen met het publiceren in deze tijdschriften te delen. De collectie in MyQOAM is privé en blijft altijd toegankelijk voor de samensteller, ook wanneer hij opnieuw inlogt.

 

QOAM faciliteert ook de zogeheten QOAMcorners: op maat gemaakte collecties voor bijvoorbeeld projecten, onderzoeksteams of conferenties. Er kan ook gedacht worden aan bijvoorbeeld een lijst met tijdschriften die onder een bepaalde licentieafspraak vallen, of tijdschriften die in een bepaald land worden uitgegeven. Ook hierbij kan er aan gelieerde bibliotheken worden gevraagd om Base Score Cards in te vullen. Daarnaast is er een uitnodigingsmodule om een grotere groep auteurs uit te nodigen om Valuation Score Cards voor de tijdschriften in te vullen. De persoon die de QOAMcorner heeft opgezet, wordt automatisch cornerAdmin en kan de corner op elk gewenst moment updaten. In tegenstelling tot MyQOAM, kan een QOAMcorner door iedereen worden bezocht.