Waarom extra aandacht voor onderwijs en wetenschap wanneer als gevolg van de huidige crisis juist naar bezuinigingen gezocht wordt?

Er is sprake van een stijgende vraag naar hoogopgeleide kenniswerkers. Excellente studenten en wetenschappers zijn een voorwaarde voor het versterken van de Nederlandse productiviteit en het vermogen te innoveren. Op het allerhoogste vaardigheidsniveau (excellentie) behoort Nederland niet tot de top van de wereld. Hierdoor kan Nederland op innovatief gebied een achterstand oplopen. Dit alles maakt investeringen in het hoger onderwijs simpelweg noodzakelijk, juist ook in tijden van crisis.

Het World Economic Forum stelt dat het van belang is om juist in deze crisistijd de druk te weerstaan om te bezuinigen op R&D, die voorwaarden scheppen voor duurzame economische groei. Bijvoorbeeld omdat investeren in hoger onderwijs zorgt voor meer afgestudeerden en gepromoveerden. Deze zijn nodig voor het uitvoeren van R&D-taken, het absorberen van kennis en het omzetten van die kennis in innovatie ten behoeve van een sterke (kennis)economie.

Recent onderzoek geeft aan dat het rendement van hoger onderwijs zich niet beperkt tot private baten. Er is ook een sterke sociaal-maatschappelijke component doordat de economie als geheel wordt versterkt en dus iedereen hiervan profiteert. Het effect van hoger onderwijs op de productiviteitsgroei c.q. stijging van de welvaart lijkt daarbij groter in landen die dicht bij de technologische grens liggen. Dit is voor Nederland een relevante bevinding, omdat Nederland tot die landen behoort.

Uit het CPB-rapport “excellence for productivity” blijkt dat met name een hoog kennis- niveau en vaardigheden belangrijk zijn voor productiviteit (en dus economische welvaart). Dit geldt vooral in landen met een hoge productiviteit, waaronder Nederland. Het gemiddelde Nederlandse vaardigheidsniveau is hoog. Deze brede basis van goed opgeleide werknemers maakt het mogelijk om nieuwe technologische ontwikkelingen snel over te nemen. Maar Nederland behoort niet tot de wereldtop op dit gebied, een niveau dat nodig is voor innovatie. Het verhogen van de productiviteit is voor landen met een economie die drijft op innovatie niet meer afdoende. Om te kunnen concurreren moeten grensverleggende producten en processen worden ontwikkeld. Dit vergt een omgeving die voorwaarden schept voor innovatie, ondersteund door zowel publieke als private financiers.

Download pdf