Komen investeringen in het hoger onderwijs alleen maar ten goede aan de individuele student of zijn ze ook gunstig voor de hele samenleving?

Investeringen in het hoger onderwijs zijn gunstig voor de hele samenleving;
heel Nederland profiteert van goed wetenschappelijk onderwijs en onderzoek, niet alleen de individuele student.

Natuurlijk profiteert de individuele student van investeringen in het hoger onderwijs. Denk aan een hoger loon, een kleinere kans op werkloosheid en een betere gezondheid. Het individuele rendement als gevolg van elk extra jaar hoger onderwijs is naar schatting 7% tot 9%.

Investeringen in hoger onderwijs beïnvloeden echter ook de samenleving als geheel. Hoger opgeleiden zijn bijvoorbeeld in toenemende mate de ondernemers van de toekomst. Dit blijkt uit de vele initiatieven en start-ups die ontstaan uit universiteiten en hogescholen. Verder leidt (fundamenteel) onderzoek tot toepassing in innovatieve activiteiten en tot vernieuwing van bedrijvigheid. Dat gebeurt rechtstreeks door de toepassing van nieuwe technologieën in productieprocessen, maar ook door het toepassen van recent ontwikkelde kennis in het sturen en beheersen van economische en sociale processen.

Het maatschappelijk rendement van een jaar extra onderwijs is dan ook minimaal even hoog als het individuele rendement. Deze maatschappelijke opbrengst bestaat uit het individuele rendement, aangevuld met de externe effecten voor de samenleving (zie onder meer literatuuroverzicht in OECDb, 2008, pag 36/39; TIER 2009). Zo is er een economisch effect van meer hoger opgeleiden op de groei van het BBP en de arbeidsproductiviteit. Hoger opgeleiden zijn gezonder, wat leidt tot minder zorguitgaven, hebben betere werk- en leefomstandigheden en hun kinderen behalen een hoger opleidingsniveau. Ook is er minder criminaliteit bij een groter aantal hoger opgeleiden. Daarnaast zijn er (moeilijk meetbare) effecten op het gebied van cultuur, sociale cohesie en het functioneren van de democratie (“burgerschap”). Deze inverdieneffecten betreffende gezondheid, criminaliteit en sociale zekerheid• als gevolg van genoten hoger onderwijs zijn groot. Een stijging van het onderwijsniveau van één jaar leidt tot effecten ter grootte van 4% van de overheidsuitgaven.

Download pdf