Print
 
 

Hoe werkt medezeggenschap aan de universiteit?

Medezeggenschap is belangrijk om de kwaliteit van de besluitvorming te verhogen.  Iedere universiteit heeft een medezeggenschap die past bij het karakter van de universiteit. Deze krijgt op diverse manieren vorm. Zo heeft elke universiteit een medezeggenschapsraad, maar bestaat deze bij de ene universiteit uit een studentenraad en een ondernemingsraad en bij de andere universiteit uit een gezamenlijke raad van studenten en personeel. De medezeggenschapsraad aan de universiteiten wordt democratisch gekozen en gedurende het raadsjaar professioneel getraind. Om hun werkzaamheden optimaal te vervullen krijgen medezeggenschappers tijd, een financiële vergoeding en ambtelijke ondersteuning.  

 

Medezeggenschap is belangrijk om de kwaliteit van de besluitvorming te verhogen. Iedere universiteit heeft een medezeggenschap die past bij het karakter van de universiteit. Deze krijgt op diverse manieren vorm. Zo heeft elke universiteit een medezeggenschapsraad, maar bestaat deze bij de ene universiteit uit een studentenraad en een ondernemingsraad en bij de andere universiteit uit een gezamenlijke raad van studenten en personeel. De medezeggenschapsraad aan de universiteiten wordt democratisch gekozen en gedurende het raadsjaar professioneel getraind. Om hun werkzaamheden optimaal te vervullen krijgen medezeggenschappers tijd, een financiële vergoeding en ambtelijke ondersteuning.  

 

Van oudsher heerst aan universiteiten een cultuur waar een kritische houding en tegenspraak worden omarmd. Die cultuur is een groot goed, want goed georganiseerde tegenspraak en constructief debat verbeteren de kwaliteit van het bestuur. Om te komen tot een democratisch, professioneel en doelmatig bestuur is er sinds de jaren ‘70 geëxperimenteerd met verschillende vormen van medezeggenschap: van medebestuur onder de Wet op de Universitaire Bestuurshervorming (1970) tot medezeggenschap sinds de Wet Modernisering Universitaire Bestuursorganisatie (1997). Onder andere deze wet heeft geleid tot de professionele medezeggenschap die we nu kennen.

 
Instemmingsrecht op de hoofdlijnen van de begroting
Sinds de invoering van het studievoorschot, heeft de medezeggenschap instemmingsrecht op de hoofdlijnen van de begroting. De gedachte is dat wanneer studenten meer moeten investeren in hun studie, zij ook meer invloed moeten krijgen op de besteding van publieke onderwijsgelden.

Onder hoofdlijnen van de begroting wordt verstaan:
1.    wijzigingen in het interne allocatiemodel van de 1e geldstroom
2.    hoofdlijnen van de financiële ruimte voor strategische beleidsprioriteiten (dan wel uitstel, afbouw of beëindiging van prioriteiten) op het gebied van onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering
3.    hoofdlijnen van de financiële ruimte voor investeringen in vastgoed.

 

Universiteiten vullen op lokaal niveau, in samenspraak met de medezeggenschapsraden, verder in wat er concreet onder de hoofdlijnen van de begroting moet worden verstaan en op welk moment er inspraak plaatsvindt.   

 

Opleidingscommissies
Het is belangrijk dat medewerkers en studenten betrokken zijn bij de inhoud van de opleiding. Voor elk bestuur binnen de universiteit is draagvlak immers onontbeerlijk. Op alle niveaus binnen de instellingen zijn raden en commissies ingesteld waarin alle geledingen van de universiteiten vertegenwoordigd kunnen zijn. Echte verbetering van het onderwijs vindt plaats dicht op het primaire proces, dat wil zeggen op de plek van de opleidingscommissies. 

 

Per 1 januari 2017 is de Wet versterking bestuurskracht onderwijsinstellingen in werking getreden. Een belangrijke wijziging van deze wet is het instemmingsrecht voor opleidingscommissie op enkele aspecten over de vormgeving van de opleiding. De universiteiten vinden het belangrijk om de kwaliteitscultuur te verbeteren en opleidingscommissies te versterken. Belangrijk hierin is een goede positionering van de opleidingscommissies in het totale pakket aan medezeggenschap. Het moet worden voorkomen dat de opleidingscommissie in een positie wordt geplaatst die conflicteert met de rol van de faculteitsraad. Ook dient te worden voorkomen dat door de medezeggenschap diep in de organisatie te beleggen, ook de zeggenschap daar komt te liggen. Dat laatste zorgt voor versnippering en onbestuurbaarheid.

 
Medezeggenschapsmonitor
VSNU, Vereniging Hogescholen, ISO, LSVb,  VMH, LOVUM, SOM en LOF brengen samen de medezeggenschapsmonitor uit. U kunt de laatste medezeggenschapsmonitor hier vinden. De medezeggenschapsmonitor wordt op de Landelijke Dag van de Medezeggenschap gepresenteerd. Het doel van de monitor is om de huidige kwaliteit van de medezeggenschap in kaart te brengen, om waar mogelijk de cultuur van medezeggenschap te versterken. 

 

De Medezeggenschapsmonitor 2018 is een vervolg op twee eerdere peilingen in 2015 en 2016. De medezeggenschap heeft de afgelopen jaren dankzij nieuwe taken en rechten een stevigere positie gekregen binnen hogescholen en universiteiten. Dit heeft effect gehad op de dagelijkse praktijk. Zo besteden de studenten en docenten in de medezeggenschapsraden meer tijd aan hun werk en worden zij beter gefaciliteerd door hun hogeschool of universiteit, bijvoorbeeld in de vorm van scholing of ondersteuning. Tegelijkertijd zorgt de nieuwe rol van medezeggenschap voor een grotere vraag naar scholing en behoefte aan meer contact met de achterban. 

 

Ten opzichte van de vorige peilingen is er een stijgende lijn zichtbaar in de tevredenheid van medezeggenschappers. Ze zijn bijvoorbeeld meer tevreden over de manier waarop de onderwijsinstelling hen faciliteert en de verhouding tussen raad en bestuur. De medezeggenschappers zijn, ten opzichte van de vorige edities, tevredener over hun invloed op de gang van zaken en over de bestuurder als overlegpartner van de raad. 

 

Toch zijn er ook verbeterpunten; medezeggenschappers hebben behoefte aan meer tijd voor de uitvoering van hun taken en aan meer scholing. De raadsleden zijn ook iets minder tevreden over het eigen functioneren. Uit het onderzoek blijkt dat dit vooral samenhangt met de vraag of ze goed gefaciliteerd worden, op tijd geïnformeerd worden, de eigen houding van de raad en de opstelling van de bestuurder. 

 

De uitkomsten van de medezeggenschapsmonitor geven bestuurders en medezeggenschappers handvatten om het gesprek te voeren over de medezeggenschap binnen hun hogeschool of universiteit, om zo samen te werken aan nog betere medezeggenschap.